WAŻNE

 Od 5 marca 2026 r. zmieniają się zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. Zmiany wynikają z ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.

Osoby dotychczas korzystające z pomocy społecznej na podstawie art. 29 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa od 05 marca 2026r. stają się beneficjentami ochrony czasowej, którym przysługuje wyłącznie prawo do schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania i zasiłku celowego.

  • Beneficjentowi ochrony czasowej, który posiada numer PESEL ze statusem UKR, może być przyznana pomoc żywnościowa w ramach programów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus.
  • Pomoc, o której mowa, może być przyznana pod warunkiem spełniania przez beneficjenta ochrony czasowej kryteriów kwalifikowania do pomocy żywnościowej, określonych w ramach tych programów.
 ВАЖЛИВО

З 5 березня 2026 року змінюються правила надання соціальної допомоги громадянам України, які перебувають під тимчасовим захистом. Зміни є результатом Закону від 23 січня 2026 року про припинення дії рішень із Закону про допомогу громадянам України.

Особи, які раніше отримували соціальну допомогу згідно зі статтею 29 Закону «Про допомогу громадянам України у зв’язку зі збройним конфліктом на території цієї держави», з 5 березня 2026 року стануть особами, що отримують тимчасовий захист, і матимуть право лише на прихисток, харчування, необхідний одяг та цільову грошову допомогу.

  • Особа, яка отримує тимчасовий захист і має номер PESEL зі статусом UKR, може отримати продовольчу допомогу за програмами, що співфінансуються Європейським Cоціальним Фондом Плюс.
  • Допомога, про яку йде мова, може бути надана за умови, що особа, яка отримує тимчасовий захист, відповідає критеріям права на отримання продовольчої допомоги, визначеним у цих програмах.
 Podstawy prawne wskazanych regulacji to:

Art.  17. 

W ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337, 620, 621, 1301 i 1794) wprowadza się następujące zmiany:

1) uchyla się art. 1-4a;

2) uchyla się art. 6-12b;

12) uchyla się art. 24-25b;

13) uchyla się art. 26-27e;

14) uchyla się art. 29;

15) uchyla się art. 311;

16) uchyla się art. 32 i art. 33;

17) uchyla się art. 34-37;

 

Art.  6 nowelizacji 

W ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 i 1302 oraz z 2026 r. poz. 26) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 5 w pkt 2 lit. b otrzymuje brzmienie:

"b) w związku z uzyskaniem w Rzeczypospolitej Polskiej zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. ...) lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy - w formie schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego;";

2) w art. 18 w ust. 1 pkt 8 otrzymuje brzmienie:

"8) przyznawanie i wypłacanie zasiłków celowych, a także udzielanie schronienia oraz zapewnianie posiłku i niezbędnego ubrania cudzoziemcom, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy;";

3) w art. 101 ust. 3 otrzymuje brzmienie:

"3. W przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, w sprawach niecierpiących zwłoki oraz w sprawach cudzoziemców i osób, którym udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany, cudzoziemców przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy oraz cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, właściwa miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie.".

 

Beneficjentom ochrony czasowej w zakresie korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej przysługują następujące uprawnienia:

Art. 112c. 

  1. Beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR:

1) którzy byli ofiarami tortur, gwałtu lub

2) do ukończenia 18. roku życia, lub

3) którzy posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112, lub

4) w okresie ciąży, porodu lub połogu

– są uprawnieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przysługujących osobom objętym obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, z wyłączeniem leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, leczenia niepłodności, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.

  1. Świadczenia opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 1, oraz zabiegi endoprotezoplastyki, przysługują również cudzoziemcom, którzy odnieśli obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którego dotyczy decyzja Rady Unii Europejskiej stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców, niespełniającym warunków, o których mowa w art. 106, i nieuprawnionym do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie innych przepisów lub umów międzynarodowych, którzy zostali przetransportowani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.
  2. Beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, znajdujący się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego w rozumieniu art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. z 2025 r. poz. 91 i 637) są uprawnieni na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych niezwłocznie w niezbędnym zakresie.
  3. W celu uzyskania świadczenia opieki zdrowotnej, beneficjent ochrony czasowej, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany:

1) okazać dokument potwierdzający tożsamość i numer PESEL ze statusem UKR oraz

2) przedstawić - w przypadku beneficjentów ochrony czasowej, o których mowa w ust. 1:

  1. a) pkt 1 - zaświadczenie wydane przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców potwierdzające okoliczność, o której mowa w ust. 1 pkt 1,
  2. b) pkt 3 - zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania, o którym mowa w art. 112,
  3. c) pkt 4 - dokument potwierdzający ciążę lub połóg.
  4. Przedstawienie przez beneficjenta ochrony czasowej dokumentu potwierdzającego numer PESEL ze statusem UKR, nie jest wymagane w przypadku gdy świadczeniodawca lub niebędąca świadczeniodawcą osoba uprawniona w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 907 i 1192) uzyska potwierdzenie posiadania przez beneficjenta ochrony czasowej numeru PESEL ze statusem UKR w sposób określony w art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
  5. Koszty świadczeń opieki zdrowotnej, o których mowa w ust. 1-3, są rozliczane ze świadczeniodawcami oraz aptekami przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a finansowane z dotacji celowej z budżetu państwa udzielanej z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw zdrowia.

Правовою основою для зазначених нормативних актів є:

Стаття 17

Закон від 12 березня 2022 року «Про допомогу громадянам України у зв'язку зі збройним конфліктом на території цієї держави» (Вісник законів від 2025 року, пункти 337, 620, 621, 1301 та 1794) змінюється таким чином:

1) Статті 1-4a скасувати;

2) Статті 6-12b скасувати;

12) Статті 24-25b скасувати;

13) Статті 26-27e скасувати;

14) Статтю 29 скасувати;

15) Статтю 311 скасувати;

16) Статті 32 та 33 скасувати;

17) Статті 34-37 скасувати.

Стаття 6 Поправки

До Закону від 12 березня 2004 року про соціальну допомогу (Вісник законів від 2025 року, пункти 1214 та 1302, а також від 2026 року, пункт 26) вносяться такі зміни:

  • у статті 5 пункт 2 літера b має формулювання:

„b) у зв'язку з отриманням дозволу на проживання з гуманітарних причин або дозволу на толерантне перебування в Республіці Польща, а також іноземцям, які перебувають на території Республіки Польща на підставі ст. 106 Закону від 13 червня 2003 року про надання захисту іноземцям на території Республіки Польща (Вісник законів від 2025 року, пункти 223, 389, 619, 621 та 1794 та від 2026 року, пункт ...) або постанов, виданих на підставі ст. 107, пункт 1 цього Закону, - у формі прихистку, харчування, необхідного одягу та призначеної допомоги”;

2) у статті 18, частині першій, пункт 8 має формулювання:

„8) надання та виплата цільової допомоги, а також забезпечення прихистком, харчуванням та необхідним одягом іноземцям, яким надано дозвіл на перебування з гуманітарних причин або дозвіл на толерантне перебування на території Республіки Польща, та іноземцям, які перебувають на території Республіки Польща відповідно до статті 106 Закону від 13 червня 2003 року про надання захисту іноземцям на території Республіки Польща або нормативних актів, виданих на підставі статті 107, частини першої цього Закону”;

3) у статті 101 пункт 3 має формулювання:

„3. У випадках, особливо обґрунтованих особистою ситуацією особи, яка подає заяву на отримання допомоги, у невідкладних випадках, а також у випадках іноземців та осіб, яким надано дозвіл на проживання з гуманітарних причин або дозвіл на толерантне перебування, іноземців, які перебувають на території Республіки Польща відповідно до статті 106 Закону від 13 червня 2003 року про надання захисту іноземцям на території Республіки Польща або нормативних актів, виданих відповідно до статті 107 пункту 1 цього Закону, а також іноземців та осіб, зазначених у статті 5a, компетентним місцевим органом влади є гміна за місцем проживання особи, яка подає заяву на отримання допомоги”.

 

Особи, які перебувають під тимчасовим захистом у сфері користування медичними послугами, мають права:

Стаття 112c

  1. Особи, котрі користуються тимчасовим захистом та мають номер PESEL зі статусом UKR:

1) які стали жертвами катувань або зґвалтування, або

2) молодше 18 років, або

3) які мають довідку про місце проживання в осередку колективного поселення, зазначеному у статті 112, або

4) під час вагітності, пологів або післяпологового періоду

– мають право на території Республіки Польща на медичні послуги, що надаються відповідно до принципів та в обсязі, визначених Законом від 27 серпня 2004 року про медичні послуги, що фінансуються з державних коштів, для осіб, застрахованих обов’язковим та добровільним медичним страхуванням, за винятком санаторного лікування та санаторної реабілітації, лікування безпліддя, ендопротезування та видалення катаракти, а також застосування лікарських засобів, що видаються отримувачам послуг в рамках програм політики охорони здоров’я міністра, відповідального за охорону здоров’я.

  1. Медичні послуги, зазначені в пункті 1, а також процедури артропластики також доступні іноземцям, які отримали поранення внаслідок воєнних дій, що ведуться на території країни або географічного району, на який поширюється рішення Ради Європейського Союзу про встановлення масового напливу переміщених осіб, які не відповідають умовам, зазначеним у статті 106, та які не мають права на медичні послуги, що фінансуються з державних коштів на території Республіки Польща на підставі інших нормативних актів або міжнародних угод, та яких було перевезено на територію Республіки Польща з метою надання медичних послуг.
  2. Особи, що користуються тимчасовим захистом та мають номер PESEL зі статусом UKR, які перебувають у стані раптової загрози здоров’ю у значенні ст. 3 п. 8 Закону від 8 вересня 2006 року про державну екстрену медичну допомогу (Вісник законів від 2025 року, ст. 91 та 637), мають право на медичне обслуговування, що надається негайно в необхідному обсязі на території Республіки Польща.
  3. Для отримання медичних послуг особа, яка користується тимчасовим захистом, зазначена у п. 1, зобов'язана:

1) пред'явити документ, що підтверджує її особу та номер PESEL зі статусом UKR, та

2) пред'явити – у випадку осіб, які користуються тимчасовим захистом, зазначених у п. 1:

  1. a) пп. 1 – довідку, видану Керівником Управління у справах іноземців, яка підтверджує обставину, зазначену у п. 1 пп. 1,
  2. b) пп. 3 – довідку про проживання у осередку колективного поселення, зазначеному у статті 112,
  3. c) пп. 4 – документ, що підтверджує вагітність або післяпологовий період.
  4. Подання отримувачем тимчасового захисту документа, що підтверджує номер PESEL зі статусом UKR, не є обов'язковим, якщо постачальник послуг або уповноважена особа, яка не є постачальником послуг у значенні ст. 2 п. 14 Закону від 12 травня 2011 року про відшкодування вартості лікарських засобів, харчових продуктів, призначених для особливого харчового використання, та медичних виробів (Законодавчий вісник від 2025 року, ст. 907 та 1192), отримає підтвердження того, що отримувач тимчасового захисту має номер PESEL зі статусом UKR, у порядку, визначеному ст. 50 п. 3 Закону від 27 серпня 2004 року про послуги охорони здоров'я, що фінансуються з державних коштів.
  5. Витрати на медичні послуги, зазначені в пунктах 1-3, розраховуються з постачальниками послуг та аптеками Національним фондом охорони здоров'я та фінансуються за рахунок цільової субсидії з державного бюджету, що надається з частини, що розпоряджається міністром охорони здоров'я.